کد خبر: 3016

شب یلدا را در کردستان «شه‌و چله» (شب چله) یا «شه‌و زمسان» (شب زمستان) می‌نامند.

به گزارش کردستان خبر، مردم، زمستان را در حقیقت دو ماه یا دو بخش می‌دانند که 40 روز اول را چله بزرگ و 40 روز آخر را که مصادف با مراسم سده است، چله کوچک می‌نامند و در اصطلاح قدیم، شب اول زمستان را شب چله می‌گویند.

 

 

شب چله یا یلدا بلندترین شب سال است که ایرانیان چند هزار سال است که این شب را پاس داشته و آن را در کنار هم به صبح می‌رسانند، این شب که تنها یک دقیقه نسبت به دیگر شب‌ها بلندتر است، موجب می‌شود همه اقوام دور یکدیگر جمع شده و شب خاطره‌انگیزی را به یادگار بگذارند.

 

شب یلدا را در کردستان «شه‌و چله» (شب چله) یا «شه‌و زمسان» (شب زمستان) می‌نامند. شبی که پیش از فرارسیدن‌اش، هیجان و شور خاصی را در میان مردم برمی‌انگیزد.

 

اصلی‌ترین ویژگی شب چله، گردآمدن خانواده‌ها با هماهنگی قبلی در کنار هم است به صورتی که معمولاً یک هفته قبل آن مشخص می‌شود که شب چله این سال در خانه‌ چه کسی جمع شوند.

 

در خانواده‌هایی که پدر، در قید حیات باشد معمولاً فرزندان با عروس‌ها و دامادها شب چله را در آنجا می‌گذرانند. اما چون خانواده‌ پدرخانوم پدر شوهر مطرح است معمولاً نوبت را رعایت می‌نمایند. اما به هر صورت که باشد اصل بر جمع شدن چند خانواده در کنار هم است.

 

برگزاری مراسم یلدا، آیینی خانوادگی است و گردهمایی‌ها به خویشاوندان و دوستان نزدیک محدود می شود، بی گمان برای جوانان نسل امروز کرسی گذاشتن، کنار یا دور کرسی نشستن نیاز به توضیح و توصیف دارد.

 

در زمستانها، استفاده از کرسی برای گرم کردن خانه و دور کرسی نشینی معمولا از شب یلدا، نخستین شب زمستان، شروع می‌شد و تا پایان چله بزرگ - و در برخی خانواده ها تا پایان چله کوچک - ادامه داشت. اعضای خانواده از کوچک و بزرگ، دور کرسی، که روی آن را میوه و آجیل پوشانده بود، می‌نشستند.

 

 رسوم شب یلدا در کردستان

در چند دهه گذشته آیین شب چله در سنندج با سایر شهرها و مناطق ایران تفاوت‌هایی دارد به طوریکه از سه ماه قبل سنندجی‌ها در فکر شب چله بوده‌اند، زیرا انگورها به بند کشیده و گلابی مخصوص انتخاب شده، میوه، "به" و سیب خریداری و نگهداری شده و از همه مهم‌تر خربزه را در خم ترشی انداخته‌اند و شب چله هم دلمه کلم پیچیده می‌شود.

 

آداب و رسوم های متفاوت شب یلدا در کردستان

دلمه

 

غذای مخصوص شب یلدا در کردستان

غذای این شب عموماً دلمه برگ مو و کلم است که گوشت را لابه لای آن می‌گذارند. سفره‌ شب چله علاوه بر دلمه، شامل رب انار و شیره‌ انگور، دوغ، ماست، روغن و کره محلی، پیاز و خربزه ترش است.

 

 

امروزه در کنار دلمه‌ برگ مو و کلم، دولمه فلفل سبز و بادمجان نیز تهیه می‌شود. بعد از صرف شام، کالَک ترش را قاچ کرده و میل می‌کنند. بعد از خوردن غذای چرب و سنگین شب چله، میل کردن این خربزه‌ی ترش، هضم غذا را آسان نموده و باعث می‌شود بقیه‌ شب نیز بتوان از تنقلات متنوع و میوه‌های رنگارنگ شب چله نیز استفاده کرد.

 

در کردستان، در هر محله‌ای اگر خانواده‌هایی وجود داشته باشند که استطاعت مالی مناسبی برای برگزاری این مراسم نداشته باشند، از طرف دیگران برایش شام برده می‌شود.

 

بعد از صرف شام برنامه‌های شب چله و بازهای قدیمی همانند «گوروا بازی» را اجرا می‌کنند و با شادی و سرور به سپری کردن یک شب برفی طولانی به شنیدن قصه‌ها و حرف‌های شنیدنی وداستان‌ها، متل‌ها و افسانه‌های قدیمی که بزرگان فامیل تعریف می‌کردند؛ می پرداختند.

 

امروزه در روستاها، حکایت‌گویی هم‌چنان پابرجا مانده و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها داستان‌هایی مانند "ننه سرما و خاتون زمهریر"را برای نوه‌هایشان در این شب طولانی و تاریک و سرد زمستانی تعریف می‌کنند.

 

اما میوه‌های شب چله که شامل هندوانه، سیب، گلابی، به، انار و «آنو» می‌شود از ضروریات شب چله است. در برخی از خانواده‌ها برای خوردن میوه‌های شب چله سفره می‌اندازند و در برخی دیگر به روال امروزی است. هندوانه از جمله میوه‌هایی است که حتماً باید سر سفره باشد و چون فصل آن سر رسیده معمولاً هندوانه‌های خوبی از آب درنمی‌آیند.

 

خوردن هندوانه به نوعی وداع و خداحافظی با فصل گرماست و پیشوازی از زمستان محسوب می‌شود. هم‌چنین در اعتقادات محلی خوردن آن را در این شب باعث قوی شدن بدن در مقابل بیماری‌های زمستان می‌دانند.

 

 

بنا بر رسم و رسومات کردستانی‌ها در «شُو چله» خانواده‌هایی که عروس داشته باشند، خانواده داماد برای عروس‌هایی که در دوران نامزدی هستند «خنچه» یا همان شب چله‌ای شامل پالتو، کفش زمستانی، دسته گل، شیرینی، آجیل و شکلات، دلمه، حلوا، سبدی از میوه‌های رنگارنگ و تزئین شده، قواره پارچه و طلا است و روی وسیله‌ها را پارچه قرمز و کوزه سفالی تزئین کرده به خانه عروس می‌برند.

 

انتهای پیام/

 

 

 

اخبار مرتبط
ارسال نظر